اخبار

تاریخ ارسال : ۱۴ دي ۱۳۹۵

نقش بی بدیل اصفهان در ایجاد علم تاریخنگاری در جهان اسلام

	نقش بی بدیل اصفهان در ایجاد علم تاریخنگاری در جهان اسلام

در هشتمین نشست علمی اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان مطرح شد : نقش بی بدیل اصفهان در ایجاد علم تاریخنگاری در جهان اسلام استاد گروه تاریخ دانشگاه اصفهان در هشتمین نشست از سلسله نشستهای علمی اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان عنوان کرد : اصفهان نقشی بی بدیل و ارزشمند در ایجاد مکتب تاریخنگاری در جهان اسلام دارد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان، عصر روز گذشته هشتمین نشست از سلسله نشستهای علمی اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان با عنوان "مکتب تاریخنگاری اصفهان در افق تمدن اسلامی" برگزار شد . در این نشست که با حضور مدیر کل میراث فرهنگی استان، اساتید، پژوهشگران و دوستداران میراث فرهنگی استان اصفهان برگزار شد، دکتر سید اصغر محمود آبادی استاد و پژوهشگر تاریخ و ایرانشناسی و عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان با بیان مطلبی به تبئین جایگاه علم، در سیر تکوینی تمدن جهان اسلام و نقش ایرانیان در آن پرداخت .

وی در این نشست تاکید کرد: بدون شک اسلام دین تفکر، اندیشه ورزی و علم پروری است، به گونه ائی که کتاب آسمانی قرآن در عین حال که کلام وحی الهی را به بشریت ارائه می نماید، در عین حال این کتاب آسمانی به نوعی به عنوان سر منشاء آغاز حرکت مسلمانان جهت آموختن علوم مختلف نیز به شمار می رود.

محمود آبادی همچنین با نگاهی به چگونگی شکل گیری مقوله علم ورزی در جهان اسلام تاکید کرد: بی شک مسلمانان پس از فتح سرزمینهای مختلف با 5 جامعه بزرگ علمی در جهان متمدن آنروز برخورد نمودند که هر کدام از آنها به نوعی نقش مهمی در تکوین جهان بینی علمی مسلمانان در سده های دوم و سوم هجری قمری ایفا کرده اند، لذا این 5 مجموعه علمی عبارتند از :

1- حوزه علمی اسکندریه در مصر که وارث علم و فلسفه یونان بود

2- حوزه علمی سریانی در شام (سوریه) که آن هم تحت تاثیر علم و تمدن یونان و سپس روم بود

3- مکتب علمی جندی شاپور که در اوایل عصر ساسانیان در جنوب ایران تاسیس شد و به نوعی چکیده و عصاره تمدن اصیل ایرانی در آن متبلور شده بود

4- مکتب علوم هندی در هندوستان

5- درنهایت مکتب تمدن اندلس در جنوب اسپانیا که دروازه ورود به اروپا در دوران قرون وسطی به شمار می رفت

استاد گروه تاریخ دانشگاه اصفهان در ادامه سخنانش به آغاز تفکر تاریخنگاری در جهان اسلام اشاره کرد و افزود: بدون تردید ایرانیان جزو اولین ملتهای جهان اسلام بودند که علم تاریخنگاری را در جهان اسلام پدید آوردند، به گونه ائی که معتقدم علم تاریخ و تاریخنگاری همزمان با آغاز نهضت ترجمه در اوایل سده سوم هجری قمری در بغداد توسط ایرانیان آغاز شد و این در حالی بود که حتی این حرکت علمی یعنی نهضت ترجمه نیز توسط دانشمندان ایرانی پدید آمد.

محمود آبادی همچنین به نقش مردم اصفهان در تاسیس مکتب تاریخنگاری اصفهان اشاره کرد و افزود: بررسی های تاریخی نشان دهنده این نکته است که فرهیختگان اصفهانی نقش مهمی در ایجاد علم تاریخنگاری اصفهان به عنوان مکتب تاریخنگاری اصفهان و بعدها به عنوان مکتب تاریخنگاری جهان اسلام ایفا نموده اند، بگونه ائی که برخی از اصیل ترین و ویژه ترین تواریخ محلی و حتی عمومی جهان اسلام توسط دانشمندان اصفهانی و یا توسط دانشمندانی که تحت تاثیر فضای علمی و تاریخی این شهر با مسافرت و اقامت در آن قرار گرفته اند نگاشته شده است.

وی در راستای تبئین نظریه خود ادامه داد و افزود: امروز ما به دنبال طرح این نظریه هستیم که مکتبی علمی تحت عنوان مکتب تاریخنگاری اصفهان در سده های اولیه اسلامی به ویژه از سده سوم هجری قمری به بعد در جهان اسلام پدید آمده که مستقیما فرهنگ و تمدن مردم اصفهان نقش مهمی در پدید آمدن آن ایفا نموده است.

دکتر محمود آبادی در ادامه سخنانش به برخی از این دانشمندان اشاره کرد و افزود: اولین کتاب اصیل تاریخنگاری اسلامی با الگوی ایرانی و اصفهانی توسط "ابن واضح یعقوبی" تحت عنوان "تاریخ یعقوبی" پس از سه سده که از ظهور اسلامی می گذشت نگاشته شد که امروز به عنوان تاریخ عمومی یکی از اصلی ترین مراجع بررسی تاریخ جهان اسلام در سده سوم هجری قمری و حتی پیش از آن است. همچنین از دیگر منابع علمی تاریخنگاری جهان اسلام که تحت تاثیر فضای علمی و فرهنگی اصفهان نگاشته شده کتاب "تجارب الامم" است که توسط "ابوعلی مسکویه" که خود اصفهانی بود نگاشته شده و هم اینک مزار وی نیز در اصفهان معلوم است.

وی در ادامه همین مطلب به یکی دیگر از شاهکارهای تاریخنگاری جهان اسلام نیز اشاره کرد و افزود: بدون شک محققان در سیر تکوینی تمدن اسلامی هرگاه سخن از کتب تاریخی به زبان می آورند، نمی توانند نقش کتاب "مروج الذهب" را در تکوین تاریخنگاری جهان اسلام نادیده انگارند، لذا بدون تردید نقش "ابوالحسن مسعودی" نویسنده این کتاب که مدتی را در اصفهان سپری کرده و تحت تاثیر این فضا به نگارش این اثر جاودانه پرداخته بر کسی پوشیده نیست.

دکتر محمود آبادی در ادامه سخنانش به اثر منحصر به فرد دیگری از یک شاهزاده اموی اشاره کرد که اصفهان را برای اقامت انتخاب کرده و افزود: شاهزاده "ابوالفرج اصفهانی"، خالق اثری جاودانه با عنوان "الاغانی" در دوازده جلد است که در نوع خود اثری ارزشمند در تاریخ جهان اسلام به شمار می رود .

وی درهمین راستا تاکید کرد: این دانشمند بزرگ چنان تحت تاثیر زیبائیهای اصفهان قرار گرفت که نام "الاصفهانی" را برای خود برگزید و اثر عظیم خود را در اصفهان به نگارش درآورد.

محمود آبادی در پایان سخنانش به آثار دیگری نیز اشاره کرد و افزود: بی شک نقش اصفهان در تبئین تاریخنگاری جهان اسلام حداقل در بخش شرقی خلافت اسلامی غیر قابل انکار است که در این میان می توان به دانشمندان دیگری همچون : "حمزه اصفهانی"، "ابن رسته اصفهانی"، "مافروخی" و "حافظ ابونعیم" اشاره کرد که آثار ارزشمند خود در علم تاریخنگاری را یا در اصفهان و یا تحت تاثیر فضای فرهنگی اصفهان به رشته تحریر در آورده اند و این نکته در نهایت نشان دهنده ادامه حیات علمی و فرهنگی ایرانیان در سده های ابتدائی دوران اسلامی است که بدون شک ریشه در تفکر والای ایرانیان از هزاران سال قبل داشته است.

 

منبع :اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان

اخبار مرتبط

نظرات کاربران

نظرات شما در رابطه با این مطلب